Print Friendly

កន្លងមកមានការយល់ឃើញ​ផ្សេងៗគ្នា​ថាតើ​លោក​ សម សារី គឺ​ជា​ជនក្បត់ជាតិ ឬ ជា​វីរជនខ្មែរ។ ខេមបូសាស្ត្រា​សូម​ដាក់ជូន​ឯកសារ​មួយ​ចំនួន​ដូចខាងក្រោម ដើម្បីធ្វើជា​ឯកសារយោងសម្រាប់ជួយអ្នក​គិតពិចារណា និង​វិនិច្ឆ័យចំពោះលោក សម សារី៖

១. ឯកសារដែល​លើកឡើងដោយ​លោក ហ៊ុន​ សែន និង​បានផ្សព្វផ្សាយ​ដោយ​វ៉ិបសាយថ៍ហ្វ្រេសញីវ៖

MrMSP-0872

 

សូមអានឯកសារទាំងមូលនៅវ៉ិបសាយថ៍ហ្វ្រេសញីវ

២. ឯកសារដាក់ផ្សាយនៅលើប្លក់ KI Media

1480666_268500909941237_1885940834_n

 

លោក សម សារី ជាអ្នកស្នេហាជាតិ ដ៏ធំធេងនិងបរិសុទ្ធស្មោះស្ម័គ្រចំពោះព្រះរាជបល្ល័ង្កនាំយកជ័យជំនះជូនប្រជារាស្ត្រខ្មែរតាមព្រះតម្រិះសម្តេច នរោត្តម សីហនុ

លោក សម សារី កើតនៅថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩១៧ នៅឃុំជង្រុក ខេត្តកំពង់ស្ពឺ មានឪពុកឈ្មោះ សម ញាន ធ្លាប់បម្រើការងារជាមន្ត្រីរាជវាំង និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងធម្មការ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៤០ ហើយ លោក សម សារី គឺជាកូនទី២ ក្នុងចំ ណោមកូនទាំងអស់៧នាក់។

ពេលរៀនចប់បឋមសិក្សាលោក សម សារី បានមកសិក្សានៅអនុវិទ្យាល័យ ស៊ីសុវត្ថិ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៥-១៩៣៦ ដែលមិត្តភកត្តិរបស់គាត់រួមមាន លោក អៀង សារី និងលោក រ័ត្ន សាមឿន ជាខ្មែរកុម្មុយនិស្តដំបូង ហើយនៅឆ្នាំ១៩៣៩ លោក សម សារី បានប្រឡងជាប់មធ្យមសិក្សាបត្រ ផ្នែកទស្សនវិជ្ជា។ ក្រោយមកលោក សម សារី បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ជាមួយ អ្នកស្រី អិុន អេម ជាស្ត្រីខ្មែរទី១ ដែល ទទួលបានសញ្ញាបត្រ មធ្យមសិក្សាបត្រនៅឥណ្ឌូចិនបារាំងសេស នាក្រុង ព្រៃនគរ កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៣៩ ហើយក្រោយមក មានកូនចំនួន៥នាក់ គឺប្រុស៤នាក់ និងស្រីម្នាក់រួមមាន អេម្ម៉ារ៉ា កើតនៅឆ្នាំ ១៩៤០, អេម្ម៉ារ៉ាន កើតនៅឆ្នាំ ១៩៤១,អេម្ម៉ាប្ញទ្ធិ កើតនៅឆ្នាំ១៩៤៥, មិទ្ធា រី កើតនៅឆ្នាំ១៩៤៦, និងលោកប្រធាន សម រង្ស៊ី កើតនៅឆ្នាំ១៩៤៩។

ក្នុងអាយុ២២ឆ្នាំ គឺអំឡុងឆ្នាំ១៩៣៩ លោក សម សារី បានចូលក្នុងចំណោមខ្មែរទី១ ដែលបានទទួល អាហារូបករណ៍បារាំង ត្រូវមកសិក្សានៅស្រុកបារាំង តែត្រូវរង់ចាំដល់ឆ្នាំ១៩៤៦ ទើបបានទៅបន្តការសិក្សាដែលនៅចន្លោះរយៈពេលនោះ លោក សម សារី បានចូលបម្រើការងារក្នុងខេត្តបាត់ដំបង ជាមន្ត្រីតុលាការជាសុភាចារ្យបុរស កម្មសិក្សាការីនៅឆ្នាំ ១៩៤០ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៤៤ លោក សម សារី បានផ្លាស់មកសាលាឧទ្ធរណ៍ក្រុងភ្នំពេញ។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៥ ពេលជប៉ុន ចូលកាន់កាប់ស្រុកខ្មែរ លោក សម សារី បានធ្វើជាមេនគរបាលនយោបាយរហូតដល់ថ្ងៃទី៤ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៤៦ បារាំងនិងកម្ពុជាបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងស្រុះស្រួលគ្នាបណ្តោះអាសន្ន ដោយលោកសម សារី បានឡើងធ្វើជាស្នង ការប៉ូលិសនៅភ្នំពេញ ។

នៅឆ្នាំ ១៩៤៦ លោក សម សារី បានដាក់ពាក្យសុំឈប់មួយរយៈ ដើម្បីទៅរៀនយកឯកទេសហិរញ្ញវត្ថុនៅស្រុកបារាំង ដែលនៅទីនោះលោក សម សារី មានចំណូលចិត្តទាក់ទងបារាំងជាអភិជនដើម្បីស្គាល់ទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីរហូតដល់ថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៤៩ លោក សម សារី បានទទួលសញ្ញាបត្រផ្នែកសេវាសាធា រណៈ នៅវិទ្យាស្ថាននយោបាយក្រុងប៉ារីសនិងបរិញ្ញាបត្រច្បាប់ នៃមហាវិទ្យាល័យច្បាប់ក្រុងប៉ារីស ដែលក្រោយមកលោក សម សារី បានធ្វើជាកម្មសិក្សាការី នៅធនាគារជាតិនៃប្រទេសបារាំង។

លោក សមសារី បានវិលត្រឡប់មកចូលប្រទេសកម្ពុជាវិញ នៅឆ្នាំ១៩៥០ ដោយត្រូវបានលោក ប៉ែន នុត ណែនាំបង្ហាញសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុដែលពេលនោះព្រះអង្គកំពុងស្វែងរក ”អ្នកស្នេហាមាតុភូមិម្នាក់មានចំណេះវិជ្ជា ធ្វើការងារមានប្រសិទ្ធភាព និងជាអ្នក ខ្នះខ្នែងក្នុងការងារ ដើម្បីជួយព្រះ អង្គក្នុងរាជបូជនីយកិច្ចទាមទារ ឯក រាជ្យ”។ លោក សម សារី គឺជាបញ្ញវន្ត ម្នាក់ដែលអាចធ្វើការងារអស់ទាំងនេះបាន គឺលោក សម សារី មិនត្រឹមតែជួយព្រះរាជបូជនីយកិច្ចនេះទេគឺ លោកបានសរសេររឿងរ៉ាវកម្ពុជាក្រោម តវ៉ាទៅអាណានិគមបារាំង ដែលបានបញ្ចូលទឹកដីកម្ពុជាក្រោម ឲ្យស្ថិតក្រោមរដ្ឋការរបស់រដ្ឋសមាគមយួន នៅថ្ងៃទី៤ មិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៩ ដោយលោក សម សារី ចាត់ទុកថាជារឿងអយុត្តិធម៌ ត្រូវតវ៉ាចរចាយកកម្ពុជាក្រោមវិញ នៅពេលខាងមុខ។

បើពិនិត្យលើកិត្តិយស កិត្តិគុណ បម្រើរាជបល្ល័ង្ករបស់លោក សម សារី គឺអ្នកកត់ត្រាផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្របានលើកឡើងថា លោក សម សារី បានវិលត្រឡប់មកភ្នំពេញនៅឆ្នាំ១៩៥៥ នាំមកនូវជ័យជំនះធំធេងនៃការចរចាមកថ្វាយសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ រហូតដល់ថ្ងៃទី២ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥៥ លោក សម សារី លោក ប៉ែន នុត និងលោក ឃឹម ទិត ត្រូវបានតែងតាំងជាឧត្តមក្រុមប្រឹក្សារាជបល្ល័ង្ក ហើយលោក សម សារី ក៏ត្រូវបានបន្ថែមតួនាទីមួយទៀត ជាអ្នកនិពន្ធជីវប្រវត្តិថ្វាយសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ។ ដល់ថ្ងៃទី២ មីនា ឆ្នាំ ១៩៥៥ សម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ បានដាក់រាជ្យថ្វាយព្រះបិតា ហើយទៅបង្កើតចលនាសង្គមរាស្ត្រនិយមដែលនៅពេលនោះ ព្រះអង្គបានសម្រេចជ្រើសរើសលោក សម សារី ជាសហការីដ៏ជំនិតម្នាក់ គឺក្នុងរដ្ឋាភិបាលទី១ នៃរបបសង្គមរាស្ត្រនិយមដែលមានសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី និងមានលោក សម សារី ជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ទទួលបន្ទុកជារដ្ឋមន្ត្រីកិច្ចការសេដ្ឋកិច្ច ហិរញ្ញវត្ថុ ផែនការ និងអប់រំជាតិ។ បើពិនិត្យមើលពីសកម្មភាពការងាររបស់លោក សម សារី បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់អំពីគោលជំហរការពារព្រះរាជបល្ល័ង្ក ដង្ហែតាមព្រះរាជតម្រិះរបស់សម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ និងបាននាំមកនូវជោគជ័យដ៏ធំធេងជូនជាតិមាតុភូមិ និងរាស្ត្រខ្មែរទូទៅ ហើយលោកប្រធាន សម រង្ស៊ី បានបន្តបេសកកម្មពីឪពុកក្នុងការបម្រើជាតិមាតុភូមិ ដោយស្មោះស្ម័គ្រ សមជាឈាមជ័រអ្នកស្នេហាជាតិប្រកបដោយឧត្តមគតិដ៏មានតម្លៃនិងគួរឲ្យគោរពជាទីបំផុត៕

៣. នៅក្នុងសៀវភៅ ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា និងវរជនខ្មែរ និពន្ធដោយ​ លោក សាគូ សាម៉ុត (ទំព័រ ៥១១-៥១៦)

Screen Shot 2015-11-13 at 12.50.03 PM

Sakou Samoth-Sam Sary (1)

 

Sakou Samoth-Sam Sary 2

 

Sakou Samoth-Sam Sary 3

 

៤. ការដកស្រង់ពីសៀវភៅ We Didn’t Start the Fire: My Struggle for Democracy in Cambodia និពន្ធ​ដោយ​លោក​ សម រង្ស៊ី (ទំព័រ២១)

Sa

12226266_10153261290840893_1241320655_n

៥. ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់លោក សម សារី រៀបរៀងដោយ​ លោក ជុន ច័ន្ទបុត្រ

លោក​ សម ​សារី ​ដែល​ជា​ឪពុក​របស់​លោក ​សម ​រង្ស៊ី​ ធ្លាប់​ធ្វើ​ជា​ ឧប​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ និង​ជាឯក​អគ្គ​​រាជ​ទូត​ខ្មែរ​ប្រចាំនៅ​ចក្រ​ភព​អង់​គ្លេស​។​ លោក​ធ្លាប់​ជា​មនុស្ស​ជំនិត​ របស់​សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម​សីហនុ​។​ ទស្ស​នាវ​ដ្តី​ថាមស៍​ (Times)​ ចុះ​ផ្សាយ​​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២១​ ខែ​កក្កដា ​ឆ្នាំ​១៩៥៨​ បាន​សរសេរ​ថា​លោក​ សម​ សារី​ មាន​ស្នា​ដៃ​ក្នុង​ការ​ដឹក​នាំ​ ​គណ​ប្រតិភូ​កម្ពុជា​ ចូល​រួម​ក្នុង​សនិ្នសីទ​ក្រុង​ហ្សឺណែវ​ នៅ​ឆ្នាំ​​១៩៥៤​ ដើម្បី​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​នៅ​ឥណ្ឌូ​ចិន​ ។​

​គាត់​បាន​ក្លាយ​ ជា​វិរៈ​បុរស​របស់​ជាតិ​នៅ​ពេល​នោះ ​ដោយ​លោក​បាន​បញ្ចៀស​ មិន​អោយ​កម្ពុជា​ពុះ​​​ចែ​ក​ជា​ពី​រ​ ដូច​ជា​ករណី​ប្រទេស​វៀតណាម​ ត្រូវ​បែង​ចែក​ជា​វៀត​ណាម​ខាង​ជើង​ និង​វៀតណាម​ខាង​​ត្បូង​ជា​ដើម​។​ ដោយ​គុណ​បំណាច់​ចំពោះ​ជាតិ​នេះ​ សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម​ សីហនុ​ដែល​ទ្រង់​ដាក់​រាជ្យ​ ​ហើយ​យាង​មក​ដឹក​នាំ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​តំណេង​ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​នោះ​ ទ្រង់​បាន​តែង​តាំង​​លោក​ សម​សា​រី​ ជា​ឧប​នាយក​រដ្ឋ​មន្តី្រ​។ ​ទស្ស​នាវដ្តី​ សរសេរ​បន្ត​ទៀត​ថា​ ជីវិត​នយោបាយ ​លោក​ ​សម​ សារី​ ក៏​ត្រូវ​ធ្លាក់​ចុះ​វិញ​ស្រឹត​ៗ​ ជា​បន្ត​បន្ទាប់​ដោយ​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​មួល​បង្កាច់​នានា​ពី​សំណាក់​គូ​​​ប្រជែង​នយោបាយ​របស់​លោក​ដែល​ទស្សនា​វដ្តី​ ថាមស៍ ​សរសេរ​ថា​គឺ​ លោក​ សឹម​ វ៉ា​។​

​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​ចុង​ក្រោយ​ របស់​លោក​ សម ​សារី​ គឺ​នៅ​ពេល​ដែល​លោក​មាន​ទំនាស់​ជា​មួយ​ស្រ្តី​ខ្មែរ​ម្នាក់​ ​ឈ្មោះ​ អ៊ីវ​ អេង​ សេង ​ដែល​គេ​ចោទ​ថា​ជា​ប្រពន្ធ​ចុង​ របស់​លោក ​សម ​សា​រី​ រហូត​ដល់​មាន​អំពើ​ហឹង្សា​ផង​។ ពេល​នោះ ​លោក​ សម​ សា​រី​ កំពុង​បំពេញ​មុខ​ងារ​ជា​ឯក​អគ្គ​រាជ​ទូត​កម្ពុជានៅ​ប្រទេស​អង់គ្លេស​។​បន្ទាប់​ពី​នោះ ​លោក​ សម ​សា​រី​ ក៏​ត្រូវ​គេ​សរសេរ​ថា​បាន​មាន​ការ​អាក់​អន់​ចិត្ត​ជា​មួយ​នឹង​សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តម​សីហនុ​រួច​បន្ទាប់​មក​ក៏​បាត់​ខ្លួន​ដោយ​អាថ៌​កំបាំង​តែ​ម្តង​៕​

ឯកសារយោង៖ http://www.rfa.org/khmer/news/samsarybio-11122015101659.html